<title_newspaper="Przekrj"> 
<title_article="Dzieje mysli Kopernikowskiej"> 
<author_1=Dr Tadeusz Przypkowski>
<author_2=>
<language=pl> 
<style=press> 
<year="1953">
<month="1">
<date=1953-01-04>
<period=w> 
<status=1_obieg>
<support=paper>
Prac naukow przerywa Kopernikowi mianowanie go w r. 1516 administratorem dbr kapitulnych, z siedzib w Olsztynie. Na nowym stanowisku zainteresowa si Kopernik losem upoledzonej ludnoci chopskiej. W wielu wypadkach stara si uly ich cikiej doli, osobicie rozstrzygajc wiele spraw w terenie przy objazdach folwarkw kapitulnych. Przyjmuje rwnie na zamku w Olsztynie chopw przybywajcych z podaniami i skargami. Oto pokazuje tutaj grupie wieniakw chleb z piekarni zamkowej, wypieczony wedug jego recepty, opracowanej z punktu widzenia zdrowotnego, przy racjonalnym wykorzystaniu mki.
Nie zarzuca jednak astronomii. Opracowuje nowe problemy z dziedziny gnomiki, to jest nauki krelenia zegarw sonecznych. Te jego prace zaginy, zachowa si natomiast zegar soneczny wykrelony nad drzwiami jego komnaty w kruganku zamku w Olsztynie. Zdziwieni kanonicy podziwiaj jego niesychan pomysowo. Zegary soneczne zawsze krelono naturalnie na cianach zewntrznych, wystawionych na soce. Tutaj mamy po raz pierwszy zegar we wntrzu kruganka, gdzie godzin pokazuje wiateko (zajczek) soca odbite od lusterka umieszczonego na parapecie okna. Pierwszy i jedyny zachowany taki zegar.
W Olsztynie praca administracyjna nasuwa jego badawczemu umysowi i problemy ekonomiczne. Pisze tutaj traktat o poprawie monety, bitej pod osobnymi stemplami na ziemiach pruskich i faszowanej przez Krzyakw. Proponuje on krlewsk, polsk kontrol nad oboma rodzajami monet pruskich i ujednolicenie ich stopy z monet oglnie majc obieg w Polsce. Z jednej strony oznacza to silniejsze ekonomiczne powizanie ziem pruskich (majcych podwczas autonomi) z reszt kraju, z drugiej strony wybitne uatwienie dla ich mieszkacw i utrudnienie faszerstw krzyackich. Komnata w Olsztynie, w ktrej pisa Kopernik, zachowaa si do dzi doskonale.
W r. 1520 Krzyacy napadaj na Warmi.
</support> 
</status> 
</period> 
</date> 
</month> 
</year> 
</style> 
</language>
</author_2> 
</author_1> 
</title_article> 
</title_newspaper>
